Vipassana Meditatie zoals onderwezen door S.N. Goenka
in de traditie van Sayagyi U Ba Khin
startpagina > vragen & antwoorden

Vragen en antwoorden - oktober 2011

Hierna volgen vragen en antwoorden uit een cursus begeleid door Goenkaji in Californië in 1982. De tekst is enigszins bewerkt voor publicatie.

Listen to a recording (7 min 37 sec):

Download MP3 (7.3 MB)

V: Dit laatste uur was ik in staat te zitten zonder me te bewegen. Het was als een duik in een aangename rivier. Maar ik weet niet of ik de hele tijd opmerkzaam was; ik weet het niet... Het was niet hetzelfde bewustzijn. Toen ik uit die toestand kwam, was ik geschokt deze ruimte te vinden.

SNG: Soms gebeurt het, dat wanneer er onaangename grove gewaarwording is, de geest zich er dan meer bewust van is, omdat het zo onaangenaam is. Maar wanneer je een aangename gewaarwording krijgt, dan vliegt de tijd voorbij en je weet niet hoe het gebeurde. Daarom, als deze aangename gewaarwording opkomt, ga terug naar Anapana. Je bent opmerkzaam, je bent je bewust van ....

V: Gedurende ongeveer drie dagen heb ik me nu geconcentreerd op fysieke gewaarwordingen en heb steeds visueel, met mijn ogen gesloten, overeenkomstige beelden gezien en zij schijnen steeds vaker te komen.

SNG: Beelden van delen van het lichaam? Droombeelden?

V: Ja. Als een stroom, gloeiend......vreemde dingen veroorzakend … en het is storend

SNG: Telkens wanneer zulke droombeelden komen, probeer ze dan niet te stoppen, want des te meer je probeert ze te stoppen, des te belangrijker maak je ze, en daardoor zul je de gewaarwordingen missen. Toon er geen enkele belangstelling voor. Negeer ze, hecht er geen belang aan. Laat ze er zijn en ga door met je gewaarwordingen. Hecht meer belang aan je gewaarwordingen. De beelden zullen verdwijnen, zij zullen automatisch verdwijnen. Als je begint er belang aan te hechten, dan zullen de gewaarwordingen verdwijnen. Hecht daarom meer belang aan gewaarwordingen.

V: De gehele tijd dat ik mediteer, zelfs wanneer ik dat niet doe,,komt er een gedachte….Ik kan alle delen van het lichaam voelen, maar er is ook een gedachte die opkomt.

SNG: Gedachten, maak je geen zorgen over gedachten. Als je je bewust bent van de gewaarwordingen, dan zal lijken alsof je twee geesten hebt. De ene geest is bij de gewaarwordingen, de andere geest is aan het kwebbelen. Feitelijk zijn er geen twee geesten; het is dezelfde geest die dan weer hier en dan weer daar gaat, hier komt en daar gaat ,zulke snelle bewegingen. Het is als twee evenwijdige stippellijnen.
Maar omdat je elk moment bij de gewaarwording moet blijven—kom je, als er een gedachte opkomt, terug bij de gewaarwording; als er een gedachte opkomt, ga je terug naar de gewaarwording—dan veroorzaakt deze gedachtenlijn sankhāras, maar de sankhāras zijn als een lijn getekend op het water; zij zullen niet diep gaan. Maar als je de gewaarwordingen vergeet en je blijft kwebbelen en gedachten hebben, gedachten, gedachten, dan zullen ze diepe sankhāras veroorzaken.
Het is daarom goed bij je gewaarwordingen te blijven en de gewaarwordingen meer aandacht te blijven geven. Maak je niet ongerust over de gedachten, zij zullen voorbijgaan.

V: Een paar dagen geleden deed ik Anapana en kreeg vibraties door mijn hele lichaam; gewaarzijn van het gehele lichaam. Mijn vraag is, ik lijk op die manier gelijkmoediger te kunnen blijven.

A:In elk opzicht! Welke ervaring je ook opdoet, je moet gelijkmoedig blijven. Soms gebeurt het dat je het hele lichaam voelt, de totaliteit ervan. Dan zul je niet eens naar boven of beneden te hoeven bewegen, je voelt het gehele lichaam, gewaarwordingen in het gehele lichaam. Je kunt twee, drie of vijf minuten zo blijven en begin daarna weer te bewegen.

Je kunt zo niet voor zeer lange tijd blijven, omdat je dan bepaalde delen zult missen. Gedurende twee, drie of vijf minuten kun je de totaliteit van het lichaam voelen en toch ben je gelijkmoedig. Dan begin je te bewegen en je bent gelijkmoedig. Bij iedere ervaring, gelijkmoedig.

V: Ik wilde u juist vragen of ik Anapana zou moeten beoefenen om deze ervaring te krijgen, deze totaliteit te ervaren?

A: Nee, Anapana zou alleen maar moeten worden beoefend wanneer je vindt dat je geest geagiteerd raakt of dat je geest mat of traag wordt—niet om een bepaalde soort ervaring te krijgen. Hunker nooit naar een ervaring. Welke ervaring je ook het laatste ogenblik kreeg, je krijgt het misschien niet nu, misschien niet voor dagen achtereen. Als je er hevig naar begint te verlangen, dan beoefenen je geen Vipassana. Welke soort ervaring er ook op je weg komt, je aanvaardt het, je blijft gelijkmoedig. Als het over is , is het verdwenen.

Anapana dient alleen maar te worden beoefend om je geest scherper te maken.

V: Als ik een werkelijk grove gewaarwording heb, zou ik dan Anapana moeten beoefenen?

A: Ja. Als de grove gewaarwording probeert je te overweldigen en je kunt niet gelijkmoedig blijven, dan kun je enige tijd met Anapana werken—daar is niets mis mee.

V: En het is in orde om van de pijn in je been terug te gaan naar Anapana en dan weer terug te gaan naar het been?

A:Ja, jazeker—doe dat!

V: Gisteren terwijl ik zat, merkte ik dat ik me niet op de gewaarwordingen kon concentreren en op andere gewaarwordingen weer wel heel goed. Zodoende kwam ik uiteindelijk terecht bij het benoemen van alle delen van het lichaam. Toen zei u vanavond iets dat me op de gedachte bracht: misschien zou ik me juist moeten concentreren op de pijn.

A: Ja, doe dat voor enige tijd. Aanvankelijk zei ik: doe dat voor slechts een minuut. Nu kun je er gedurende twee, drie minuten blijven en proberen de pijn te observeren, het gebied van de pijn heel gedetailleerd—waar is de pijn heviger, waar is de pijn minder, op die manier. En beweeg dan weer, en keer daarna weer terug.

V: Dus ik zou daar niet moeten blijven.....

A: Als je te lang blijft staan, dan zullen andere delen blind worden. Daarom kun je beter bewegen en daar terugkomen en enkele minuten eraan werken, en dan weer bewegen. Werk er enkele minuten aan en beweeg dan weer. Zo kun je dat het beste doen

V: Is het in orde, omdat ik eigenlijk niets voel of omdat het zo lijkt dat ik andere delen van mijn lichaam niet kan voelen, deze dan te benoemen?

A: Neen, ze alleen maar benoemen, zal niet helpen. Keer terug naar Anapana. Benoemen zal je op geen enkele manier helpen.

V: Nou, ik zou ook naar dat deel willen gaan..

A: Ga naar dat deel. Maar als je alleen maar naar dat deel gaat en het benoemt, zal dat niet helpen. Ga naar dat deel en probeer een gewaarwording te voelen. Als je geen gewaarwording voelt, ga dan naar dat deel en voel de ademhaling. Je bent bij dit deel en bij de ademhaling, bij een ander deel met de ademhaling, en dan zul je ook de gewaarwording beginnen te voelen.

V: Wat denkt u over het verwekken en baren van een kind— creëert dat meer sankhāras? Zal dat niet meer gehechtheid veroorzaken? Maar wat zou de wereld zonder dat zijn?

A: Ja, ja, helemaal waar. Gehechtheid wil niet zeggen dat je geen liefde voor je naaste en dierbaren te hebben.
Weet je, mensen begrijpen het woord “onthechting” niet zoals het hoort. Wat bedoeld wordt, is geen onverschilligheid; je begint niet je naaste en je dierbaren te haten. Als een moeder, zul je alle verantwoordelijkheid ten opzichte van je kind dragen; met alle liefde zul je voor je kind zorgen, maar er is geen gehechtheid, geen vast klampen. Je doet je plicht met alle liefde. Veronderstel dat iemand ziek is en je helpt hem. Je hebt je best gedaan en toch wordt deze persoon niet beter. Je begint niet te huilen, je werkt op een andere wijze, je werkt op een andere wijze.

V: Dat is erg moeilijk …

A: Ja, maar dat is wat je moet leren!